De coöperatie als rechtsvorm voor samenwerken heeft nog altijd een wat ouderwets imago. Onterecht, vindt KRAGD-partner Richard Verbeek, die deze oerhollandse rechtsvorm juist regelmatig toepast. “Veel mensen denken er gewoon niet aan en dat is zonde.” Hieronder legt Richard uit wat de coöperatie aantrekkelijk maakt en in welke gevallen het een interessante optie kan zijn.
“De coöperatie is in de basis een rechtsvorm waarin leden samenwerken om een gemeenschappelijk doel te bereiken of samen te ondernemen. De coöperatie is een charmante, bijna lichtvoetige rechtsvorm, waar je veel kanten mee op kunt. Leden kunnen ervoor kiezen aansprakelijkheid te beperken doordat je de deelnemingsvrijstelling kunt gebruiken met je eigen holding en toch een gezamenlijke structuur kunt opzetten die de verplichtingen aangaat. Daarmee past hij in bepaalde situaties als een jas.”
Wanneer moet ik denken aan een coöperatie?
“Het kan zowel interessant zijn voor heel kleine als voor heel grote samenwerkingsverbanden. Bij dat laatste moet je denken aan investeringsvehikels met meer dan 20 aandeelhouders. Dan moet je al snel naar een coöperatiestructuur om voor alle leden die met een rechtspersoon deelnemen de deelnemingsvrijstelling te waarborgen.. Je ziet hem ook heel vaak in de agrarische wereld, in de glastuinbouw. Je kunt dan bovendien gebruikmaken van de SIG&F-subsidie (sectorale interventie groenten en fruit).”
“Voor kleinere samenwerkingsverbanden is de coöperatie ook aantrekkelijk. Denk aan kleine bedrijven, eenmanszaken of B.V.’s, die willen gaan samenwerken onder één vlag of met een gezamenlijk doel. Zij gieten dat in een coöperatie met het idee dat ze daar veel meer mensen bij gaan betrekken, want dat is heel makkelijk. Je wordt dan lid van de coöperatie. Een coöperatie kan nieuwe leden relatief eenvoudig toelaten of uitsluiten. Dit biedt je de flexibiliteit om de organisatie aan te passen aan veranderende omstandigheden.”
Wat is het verschil tussen een coöperatie en een vereniging of stichting?
“In een vereniging kun je niet ondernemen, terwijl een coöperatie altijd een onderneming drijft, of doet drijven, via onderliggende deelnemingen. Een vereniging is geen ondernemingsrechtsvorm. En een stichting eigenlijk ook niet, omdat het vermogen dat je in een stichting creëert, niet uitgekeerd kan worden aan oprichters en bestuurders. De Efteling is een mooi voorbeeld. Het is een hardnekkige misvatting dat een stichting geen winst mag maken. Op het moment dat je kaartje online koopt, heb je niet het idee dat de Efteling geen winst mag maken. Maar wat de Efteling niet doet, is geld uitkeren aan oprichters of bestuursleden, anders dan een vergoeding voor hun werkzaamheden. De winst wordt doorgeïnvesteerd in een nog mooier park.”
Wat is het verschil tussen een coöperatie en een B.V. of een vennootschap onder firma (vof)?
“Als je kijkt naar het doel en karakter van deze rechtsvormen, dan wordt de coöperatie vaak opgericht voor een gemeenschappelijke doel van de leden, bijvoorbeeld voor een collectief inkoopvoordeel voor goederen of diensten. Maar zoals gezegd kunnen ook andere overwegingen een rol spelen. De BV is plat gezegd primair gericht op winstmaximalisatie voor de aandeelhouders. Qua besluitvorming kun je in de coöperatie verder gaan in een BV. In de BV kun je niet voor alle besluiten unanimiteit opschrijven, in de coöperatie zou dat wel kunnen.”
“Een VOF is wat kwetsbaarder door de hoofdelijke aansprakelijkheid van de vennoten. Het is wel een heel eenvoudige rechtsvorm, die vaak gekozen wordt door kleinere ondernemers of eenvoudige familiebedrijven. In een coöperatie hoef je als lid niet aansprakelijk te zijn voor een tekort, afhankelijk van het soort coöperatie: de UA, uitgesloten aansprakelijkheid, de WA, wettelijke aansprakelijkheid, of de BA, de beperkte aansprakelijkheid. Er is heel veel niet standaard geregeld in de coöperatie. Dat geeft je de vrijheid om echt maatwerk toe te passen.”
Kun je een paar voorbeelden geven van dat maatwerk bij coöperaties?
“Energiecoöperaties: zijn in het verleden opgericht om binnen een wijk collectief zonne-energie te organiseren en binnen de coöperatie te kunnen salderen. Telers-cooperaties bestaan als sinds jaar en dag; melkveehouders die collectief investeren in een zuivelfabriek, groentetelers die hun aanbod bundelen via een coöperatie en natuurlijk de bloemenveiling zijn bekende voorbeelden. maar je kunt ook denken aan
- Investeringsfondsen waarin leden samen vermogen bijeen brengen om te kunnen investeren;
- Samenwerkende ZZP’ers die gezamenlijk investeren in een kantoorruimte en ondersteunende medewerkers;
- Bands die bestaan uit muzikanten die (ook) ondernemer zijn en vanuit hun eigen onderneming als groep samenwerken.”
Kortom, de coöperatie biedt voordelen op het gebied van democratisch bestuur, flexibiliteit, risicospreiding, fiscale voordelen en de mogelijkheid om gezamenlijk sterker te staan in bijvoorbeeld inkoop en afzetmarkten. Maar het is altijd maatwerk. Wil je ook eens sparren over de beste vorm voor jouw onderneming? Onze deur staat voor je open!
